Ақьалақь Фырхаҵа Гәдоуҭа, жәытә-натә аахижьҭеи, иарбан аамҭазаалакгьы аӡәгьы иҿаԥхьа ишьамхнышымгылеит. Аԥсны ахы-аҵыхәа саркьаҵас Арӡынба Владислав Григори-иԥа ибжьы ҳашьхақәа ирхыԥрааит, адунеи иқәыҩҩит: – Шәнеибац! – ҳәа ахацәа рашәа нагӡо аибашьра амҩа ианылеит. Аԥсны ԥшӡа ахақәиҭтәразы «Ԥхьаҟа!» ҳәа аибашьра хлымӡаах иналагылеит.

Алитератураҭҵааҩы Владимир Дарсалиа аҧсуа ҭҵаарадырраҿы ҩашьара ақәымкәа зышьҭа аанзыжьыз дыруаӡәкуп. Уи ззанааҭ иазыҟаҵаз, зыхшыҩ ҵарыз, акультура злаз алитературатә ҭҵаареи акритикеи рҿы аҧышәеи аҟәыҕареи змаз, хара инаҧшуаз ҵарауаҩын. 

Ауаџьаҟ агәгәаҳәа амца ҭан. Зхалазаҵәык аҩны иҩназ аԥҳәыс алахьеиқәра зныз  лхы-лҿы ааиҭалкын, ус лҳәеит:  —Икахәхәа-кахәхәа, аӡә дубар егьы духашҭуан. Аҵара, адырра бзиа-зегьы дара ирылан. Адгәыр рыцҳа, ҳаӷацәа ирыхәлабгаз… Иаб иҩны еихаӷәаца игылан. Аха иара иҩны даҽакала ибон, убри аҟынтә игылаз ықәихит. Аҿыц ашьаҭа инаркны иԥсахны, ҩбаны ишьҭихит.  Ҵаҟа ашьҭаларҭа ахьыҟаз, асасааирҭеи, акрыфарҭеи ҟаиҵеит. Хҩык ахшаара: Адгәыр, Даур, Фатима ҳааӡеит. Адгәыр зҩны знапы адкылаз, иццакуаз, аӡырҩра злаз иакәны изҳауан. Аибашьра мыжда игәахәтәы дахьнамгӡеит…

Ахәыҷқәа ршәарҭадара зегьы ирыцкуп 

Аԥсадгьыл ахь архынҳәразы аҳәынҭқарратә еилакы ҳџьынџьуаа хәыҷқәа рзы ес-ԥхынра еиҿнакаауеит аԥсшьаратә лагер «Ахьышьҭрахь».

Аҟазара абзиабаҩцәа иԥшьоу ныҳәак еиԥш иаднаԥхьалеит хәы-змаӡам аҭыхымҭақәа ҳзынзыжьыз Сергеи Михаил-иԥа Габелиа исахьақәа рцәыргақәҵа «Аԥсуа иашәа». Уи мҩаԥысуан Аԥсны асахьаҭыхҩцәа русумҭақәа ргалереиаҿы.

Аԥсны атуризм аҿиара ҳаналацәажәо, иҳәатәуп, уи иацнеиуа ахырхарҭақәагьы ҿиалар шахәҭоу. Знык иадамхаргьы, сасра иаахьоу, ма ицахьоу дазхәыцхьеит, Аԥсны иадҳәалоу маҭәарк гәаларшәагас изгари ҳәа. Иҟоума иахьа, ҳазхыҽхәаша аҭыԥантәи асувенирқәа, изеиԥшроузеи дара рхаҭабзиара, рыхәқәа, иҟазҵода? Иаагоу акәзар, аџьармыкьа абанӡадырбеиауа, аҭыԥантәи иареи еиҩыргои? Абарҭ азҵаарақәа рҭак ҳашьҭалоит …

Аԥсуа ҟазара ҭоурых аҿы иалкаау аҭыԥ аанызкылоз, еицакра зқәымыз, зыбжьы ҿаца Аԥсны иалыҩуаз, Дәрыԥшь ақыҭан, аҳабла Тәанихәа, 21.07.1941 ш. ииз, Леонти Арзамеҭ-иԥа Гәынба, иуси иџьабааи дуун.

Ашәҟәы рыхьӡынҩылоуп Манча Бениеи  Иура Пкьыни. Ашәҟәы рызкуп харада ирӡыз: Гагра, Пицунда, Бармышь, Мгәыӡырхәа, Аацы, Хәаԥ, Анхәа, Гәдоуҭа, Арасаӡыхь, Ҷлоу, Кәтол, Гәыԥ, Река, Баслахә, Ҭхьына ақыҭақәа рҵеицәа.

Иарбан милаҭзаалакгьы акы ҳаԥсаханда, мчык ҳаманы, изабалакгьы цҳас ҳҟаҵаны иаҳхысны имцандаз ҳәа згәы иаанагауа, еидгылароуп, рхы еидыркылароуп, рҳәоу еиқәдыршәароуп, ражәа еицнеиуа рҽыҟарҵароуп», ҳәа иҩуан 107 шықәса раԥхьа, аԥсуа доуҳа ауасхыр ашьаҭаркҩцәа ираԥхьагылоу Гәлиа Есыф-иԥа Дырмит.

Аҳәынҭқарратә Герби Абираҟи рыдкылара ҟалеит аԥсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭтәратә қәԥара акырӡа зҵазкуа аетапқәа ируакны. Амилаҭтә символқәа рыдкылара даара аҵак ду аиҭон Иреиҳаӡоу Асовет Ахантәаҩы, Аԥсны Раԥхьатәи Ахада Владислав Арӡынба.