Игор Марыхәба ажәлар рус даҵагылеит 21 шықәса шихыҵуаз, аиндустриалтә техникум далганы, ргылаҩк иаҳасабала Пицунда усура данырышьҭ инаркны. Ари 1966 шықәсазы акәын. Усҟан Пицунда акурорт аргыларазы зымҽхак ҭбаау аусурақәа мҩаԥысуан. Қырҭтәылантәи агырцәа, ақырҭцәа ааганы аус ддыруан. Рбызшәада акы ықәмыҩуа иҟан. Аԥсуа газеҭ ыҟамкәа, аҩырақәа рҿы аԥсшәа умбо, қырҭшәалеи урысшәалеи мацара ианҵаны. Аҵара змаз аԥсуаа шамаха ҭыԥ бзиак рырымҭо. Гагра араион аԥсуаа ҭарыҩӡомызт усгьы, иақырҭуартәхьан. Ари згәы иазымчҳаз аҷкәын алитературатә гәыԥ иаҿыҵганы — даҽакала уеизар ҟалаӡомызт — Лӡаа аԥсуаа иҟаз рахьтә иҩызцәа реизгара далагеит.

Шықәсыкгьы инамгакәа, 1967 рзы, ааԥын иара дназлаз гәыԥҩык аҷкәынцәа аҵх рҽалакны шәыга ҟаԥшьыла Гагра араион ақырҭуа ҩырақәа рҵәаӷәеит. Ари политикатә акциан. Уи еиԥш згәаӷьра дмиӡацт, дихьазаргьы дымшәӡацт ҳәа ргәы иаанагон иҳаланхоз. Хыла-гәыла еиланаҵеит, ахьырхәрақәа рҿаадырхт, аха ақәԥаҩцәа рус иацырҵон. Абас уажәи-уажәи Аԥсны иқәыҩуан ажәлар игәрымуаз ргәамч, ахақәиҭра нагӡа ҟалаанӡа.

Игор Марыхәба хыԥхьаӡара рацәала аҭоурых иадыруа "Аԥсуа шәҟәқәа" знапы иҵызхуаз дреиуоуп, 1967, 1978, 1989 ашықәсқәа раан Аҟәа, Лыхны, Ԥақәашь ажәлар реизарақәа еиҿикаауан. Афорум "Аидгылара" аԥшьгаҩцәа дыруаӡәкуп, уи Аԥҟаԥҵәеи апрограммеи реиқәыршәара иааԥсара адуп. Нхыҵ-Аахыҵ дыбжьан, аԥсуа исамарҭал адунеи иаҳарц, ҳаешьаратә милаҭқәа аӡәыкны рыжәҩахыр ҳамардарц.

Игор Марыхәба авторс дрымоуп ашәҟәқәеи, амонографиақәеи, астатиақәеи. Ила иабаз аҭоурых ҵабырг ҩны инижьуеит, иаԥиҵоит убас Аԥсны аԥсабареи акультуреи ирызку арккаратә ҵакы змоу атекстқәа.

Изеиӷьаҳшьоит агәабзиара, агәыцқьара, ақәранҵыра ду!