Сандра Сангәлиа диит 1911 ш. февраль 22 рзы Очамчыра араион Џьгьарда ақыҭан. Аҧсны акультура зҽаҧсазтәыз аусзуҩы ҳәа ахьӡ ихҵан. СССР-и Аҧсни рышәҟәыҩҩцәа Реидгылақәеи СССР-и Аԥсни ржурналистцәа Реидгылақәеи дрылан. Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа (1941-1945) далахәын.
Џьгьарда ақыҭантәи ашкол даналга, дҭалоит Аҟәатәи арҵаҩратә техникум, дагьалгоит 1930 шықәсазы. Аусура далагоит Џьгьарда ақыҭа Ахәҵа аҳаблан аиҵбыратәи аклассқәа рырҵаҩыс. 1931 ш. нахыс амилаҭтә газеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» («Аҧсны») аредакциаҿы дрыдыркылоит, ақыҭа нхамҩа аҟәша деиҳабын. 1937 ш. инаркны агазеҭ «Комсомолец Абхазии» аредакторс аус иуан. 1939 ш. ҩаҧхьа агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» аредакциахь дхынҳәуеит. Уи нахыс, Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа даналахәыз ашықәсқәа алаҳамҵозар, иҧсҭазаара зегьы амилаҭтә газеҭ амаҵ аура иазикит. 40 шықәса инареиҳаны амилаҭтә журналистика арҿиара инапы алакын.
Аҧсуа радио раҧхьатәи адикторс дыҟан. 1932 ш. апрель 30 инаркны арадио аефир аҟны уи ибжьы аҧсышәала азыӡырҩцәа ираҳауан.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа анҵысы С. Сангәлиа Аԥсадгьыл ахьчара дцоит. Афронт аҟны иоуз ахәра иахҟьаны игәабзиара уашәшәырахеит, убри аҟнытә, аҩныҟа доурыжьуеит. Даныхынҳәгьы ҭынч дымтәеит. Агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» аредакциаҿы аусура далагеит, еиуеиҧшым ашықәсқәа раан еиуеиҧшым аҟәшақәа напхгара риҭон.

Данқәыҧшыз инаркн­ы асахьаркыратә литература дазҿлымҳахеит. Ажәеин­р­­аалақәа иҩуан. Раҧхьатәи иҩ­ы­мҭақәа анылеит апоетцәа ҿарацәа ражәеинраалақәа еидызкылоз ашәҟәы. Уи Аҟәа иҭыҵит 1932 шықәсазы, хьӡысгьы иаман «Ажәеинраалақәа». Иҩымҭақәа ркьыҧхьуан иара убас ажурнал «Алашара», агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» рдаҟьақәа рҟны. Иажәеинраалақәа еиҭаганы икьыԥхьын 1958 ш. Москва иҭыҵыз «Антология абхазской поэзии». Иара убас, урҭ агәылоуп аҧсышәала иҭыжьу «Аҧсуа поезиа антологиа. ХХ ашә.» (Аҟәа – Москва, 2001, аиҭаҭыжьра - 2009).
Амилаҭтә журналистика аҿиара иалагылаз С. Сангәлиа алитература аҟынгьы илшоз ҟаиҵон, ашәҟәыҩҩцәа рҭаацәара ду далагылан. Уи шьақәнарӷәӷәоит абри аҿырԥшы: Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа рырҿиаратә хеидкыла – Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла ҳәа ахьӡ анышьақәгыла нахыс, инарҭбааны 1959 ш. ианвар мзазы С.И. Чанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны ҩымш имҩаԥысуаз ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аизара ду, Аԥсны анапхгара реиԥш, иалахәын асасцәа. Уаанӡа аҭыҵра иалагахьан аԥсуа журналқәа: «Алашара» (1955), «Амцабз» (1957). «Аԥсуа литература аҭагылазаашьеи аԥхьаҟатәи ауснагӡатәқәеи» зыхьӡыз аҳасабрбатә ажәахә ала дықәгылеит Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аусбарҭа ахантәаҩы И. Ҭарба. Агәаҭаратә комиссиа ахантәаҩы С. Сангәлиа аҳасабрбатә ажәахә ҟаиҵеит.

Апоет, апублицист С. Сангәлиа ажурналистика дшазааԥсозгьы, алитература дацәхьаҵуамызт. Аибашьра дызлалагылаз ала, уи атема ипоезиагьы шьахәла ианыԥшуан. Аԥсадгьыл ду аҵеицәа хацәнамырха аӷа иҿагыланы ишеибашьуаз, насгьы аибашьра изнарҵысуаз агәҭахәыцрақәа рныԥшуеит иажәеинраалақәа: «Сан бахь ашәҟәы», «Ашықәсҿыцазтәи асалам», «Аҟармаҵыс ашәа», «Кавказ», «Фриц мадам» реиԥш иҟоу. Аха имоуп абзазаратә, апеизажтә лирикагьы. Иаагозар, ажәеинраала «Амшын» даҽа блак ала дазнеит, даманшәалангьы асахьа ҭихуеит. Арҿиаҩы ҳаҭырла дырзыҟоуп зхатә џьабаала инхо-инҵуа, азеиԥш ус аҟны аихьӡарақәа аазырԥшуа. Илирика-бзазаратә жәеинраалақәа рахь иаҵанакуеит: «Абзиабараз ашәа», «Фелдышь…», «Сгәы былуеит», «Са исҭаху».
2013 ш. Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла 80 ш. ахыҵра аҳаҭыр азы иҭыжьыз аизга «Аԥсуа поезиа» аҟны икьыԥхьуп иажәеинраалақәа хԥа: «Амшын», «Аԥҳәызба хәыҷы, дад дбыкәыхшоуп», «Схәыцрақәа».
Ажәеинраала «Схәыцрақәа» акәзар, ауаҩытәыҩса иԥсҭазаара иазааигәоуп, лассы-лассы дыхҭаркуеит.

Арҿиаҩы ипоезиа аурыс ԥхь­аҩцәагьы ирдыруан. Иажәеин­раалақәа урысшәала еиҭаганы апериодикатә кьыԥхь еиԥш, аизгақәа ирнылон. Иреиӷьу иажәеинраалақәа аурысшәахь еиҭаргеит 1940-1950-тәи ашықәсқәа раан. «Абхазская поэзия» ахьӡны Қарҭ иҭыҵыз (1947) аизга иагәылалаз аԥсуа поетцәа ражәеинраалақәа ирылоуп апоет иҩымҭақәа. 1958 ш. акәзар, аԥсуа литература аӡыргараҿы хҭыс бзианы иҟалеит «Антология абхазской поэзии» аҭыҵра (Москва, 1958). Аҭыжьымҭа ианылеит С. Сангәлиа иажәеинраалақәа: «Другу летчику», «Родина», «Охотник», «В поле», «Море», «Кодор», Месяц выплыл легко из-за туч», «Ночь в саду», «Герачский источник», «Песня о Сухуме» (Аурысшәахь еиҭаргеит: В. Звиагинцева, Р. Ивнев, Л. Длигач, В. Потапова).
С. Сангәлиа авторс дрымоуп ажәеинраалақәа реиҧш, ажәабжьқәа, агәалашәарақәа. Апрозатә ҩымҭақәа рахьтә инапы иҵихит: «Ҭемраз Ԥалба», «Ахаршә», «Ақәа кыдҵәан илеиуан». Агәалашәарақәа рзикит: Дырмит Гәлиа, Иуа Коӷониа, Леонти Лабахәуа.
Ашәҟәыҩҩы, ажурналист ибызшәа цқьан, ҟазарылагьы ихы иаирхәон. Уи шьақәдырӷәӷәоит ишәҟәқәа: «Ажәеинраалақәеи ажәабжьқәеи». (Аҟәа, 1956); «Ахаҵа илаӷырӡ» (Ажәеин­раа­лақәа, ажәабжьқәа, агәалашәарақәа. Аҟәа, 1977).
Аҵарауаҩ, алитератураҭҵааҩ Р. Қапба апоети иареи аҵыхәтәантәи реибабара игәаларшәауа иҩуеит: «Аҵыхәтәан дызбеит 1976 шықәса декабр аказы ахәышәтәырҭаҿы. Убри аамҭазы асоф аҿы длеиҩеиуа дгылан, саниба, алаф сылхуа (ус ацәажәара иҟазшьан иара) ҿааиҭит: – Арахь узышьҭоузеи, уара уқәраҿы саныҟаз аҳақьым зынӡаскгьы дсыздырӡомызт, – даасеигәырӷьаны снапы аасымихит.
– Шәышԥаҟоу, Сандра Ламшьаҵә-иԥа – сиазҵааит сара…

– Уахьсыхәаԥшуа хар сымамшәа сыҟоуп, аха сшьақәыӷәӷәара аҽарыцәгьеит, уи иазаауазеи, аҳақьымцәа ирусуп, – ицәажәара иаразнак ииаиеигеит аредакциа аус ахь. – Ишәылоузеи аредакциаа, ишԥаҟоу шәусурақәа, – азҵаарақәа аки-аки еишьҭаргыланы рҿааирхеит».
Абри аҿырԥшы ала мацарагьы иаабоит апоет, аԥышәа ду змаз ажурналист игәы иҭыхоз ихьаа, ичымазара аҵкыс азеиԥш ус аԥхьа иширгылоз. Ҟазшьала абас дыҟан рҳәоит иахьа уи дызгәалашәо. Уи нахыс, С. Сангәлиа мчыбжьык ааҵуаны – 1976 ш. декабр 8 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Аԥсуа литературеи амилаҭтә журналистикеи рҟны зхатәы мҩа ианыз имҩашьауа ишьҭа аанижьит.
Иԥсадгьыли ижәлари ирыҵанакуаз аусқәеи аԥсуареи адоуҳатә культуреи аԥхьа изыргылоз Сандра Ламшьаҵә-иԥа Сангәлиа игәалашәара хашҭра ақәымкәа иаанхоит.