Ашәҟәыҩҩы, апублицист Дырмит Иван-иҧа Быҭәба диит 1951 ш. февраль ҩба рзы Очамчыра араион Аҭара ақыҭан. Аҧсны ажурналистцәа Реидгылеи (1992) Аҧсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи (2018) рлахәыла. Ианашьан «Ахьӡ-Аҧша» аорден ахҧатәи аҩаӡара, амедалқәа «Агәымшәаразы», «Аиааиразы». Дыҩуан аҧсышәалеи (асахьаркыратә ҩымҭақәа) урысшәалеи (аҭоурыхтә публицистика).
Аҵара иҵон Л. Б. Кәыҵниа ихьӡ зху Аҭаратәи ажьаратәи ашкол аҟны, И. А. Коӷониа ихьӡ зху Кәтолтәи абжьаратәи ашкол далгеит.
1969-1972 шш. раан Асовет аррамаҵура дахысуан. 1974 ш. инаркны аус иуан Тҟәарчалтәи ақалақьтә нагӡком афинанстә ҟәша аинспекторс. 1980 ш. Аҧснытәи аҳәынҭқарратә университет далгеит. 1980-1991 шш. раан аус иуан Тҟәарчал ақалақь ауааҧсыра рыбзазаратә маҵура аҟны. 1993 ш. Тҟәарчалтәи араионтә газеҭ «Тҟәарчал абжьы» аредакторс дыҟан. Аҧсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭратә қәҧара далахәын.

Д. Быҭәба 1996 ш. Аҟәаҟа диасуеит. 1997 ш. Ҷ. М. Џьонуа ихьӡ зху Аҟәатәи 13-тәи абжьаратәи ашкол анапхгаҩыс дарҭоит. 2008 ш. инаркны иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи амшқәа рзынӡа Аҧсны Арбџьар Мчқәа рмузеи деиҳабын.
Акьыҧхь аҟны дцәырҵит 1970-тәи ашықәсқәа инадыркны. Иажәабжьқәеи ипублицистикатә ҩымҭақәеи рнылон агазеҭ «Тҟәарчал абжьы», ажурнал «Алашара» уҳәа егьырҭ апериодикатә ҭыжьымҭақәа.
Аҟәа иҭыҵит ишәҟәқәа: аҧсышәала: Мрагыларатәи афронт ахроника. 1996; Мрагыларатәи афронт (2-шәҟәыкны), 2005; Быҭәаа рхылҵшьҭра. (Аетнографиатә очеркқәа). 2015; Абырлаш мацәаз. Ажәабжьқәа. 2016; Амшмыхәла. Аҭоурыхтә роман. 2018; Ардимон. Аҭоурыхтә роман. 2021; урысшәала: Краткий обзор историографии абхазских войн. Сухум, 2009.
Дырмит Иван-иҧа Быҭәба иԥсҭазаара далҵит 2022 ш. март 24 рзы. Анышә дамадоуп Аҭара ақыҭан иабшьҭра рнышәынҭраҿы.